Sonbahar geldi, akşamlar uzadı. Tam da yıllardır ertelediğin o gitara başlamanın zamanı. İyi haber şu: akustik gitar, ikinci elden alınmaya en uygun enstrümanlardan biri. İyi bakılmış bir gitar yıllarca çalınır, hatta ahşap oturdukça sesi güzelleşir.
Ama gitar bir tahta kutu değil. Nem, sıcaklık ve dikkatsiz taşıma onda iz bırakır. Bu rehberde, bir ilana bakarken ve satıcıyla buluştuğunda neleri kontrol etmen gerektiğini adım adım anlatıyoruz.
Önce kendine sor: Ne için alıyorsun?
Yeni başlayan biri için en önemli şey çalması rahat bir gitar. Parmakların acımazsa vazgeçmezsin, bu kadar basit. Sahnede çalan biri içinse elektro-akustik bir model, yani içinde manyetik ya da piezo bulunan bir gitar daha mantıklı olabilir.
Gövde boyutunu da düşün. Büyük gövdeler daha dolgun ses verir ama kısa boylu biri ya da çocuk için kucakta zorlayabilir. Mümkünse benzer boyuttaki bir gitarı önceden elinde tut, ne sevdiğini bil.
Gövdeyi bir dedektif gibi incele
Gitarın kalbi ön kapak. İlan fotoğraflarında ve yüz yüze bakarken en çok buraya odaklan.
- Kapakta, özellikle köprünün çevresinde ve ses deliğinin kenarlarında çatlak ara.
- Köprünün kapaktan kalkıp kalkmadığına bak; arkasına ince bir kâğıt sokmayı dene.
- Köprü arkasında kapak şişmiş ya da kabarmışsa, gitar uzun süre gergin kalmış olabilir.
- Kenar bantlarında açılma ve yan panellerde yarık olup olmadığını kontrol et.
- Ses deliğinden içeri bir telefon ışığı tut; iç destek çıtaları yerinden oynamış mı bak.
Yüzeydeki küçük çizikler genelde sorun değil. Ama çizik ile çatlak farklı şeyler: çatlağı tırnağınla hissedersin ve çoğu zaman ahşabın lifi boyunca uzanır.
Sap: Gitarın omurgası
Sap eğriyse, gitar ne kadar güzel görünürse görünsün çalması zor olur. Kontrolü basit. Gitarı gövdesi sana bakacak şekilde tut ve sapın üzerinden, burgulardan gövdeye doğru göz hizasından bak.
Sap hafif içe kavisliyse normaldir, ayar çubuğuyla düzeltilebilir. Ama belirgin bir bükülme ya da yamulma varsa dikkat et. Sapın gövdeyle birleştiği yerde aralık ya da açılma da ciddi bir işarettir.
Perdelere ve burgulara da göz at
Tellerin altındaki metal perdelerde, özellikle ilk birkaç perdede çukurlar olabilir. Çok çalınmış bir gitarda bu doğaldır, ama derin aşınma vızıldamaya yol açar. Burguları tek tek çevir; takılmadan, akıcı dönmeliler.
Tel aksiyonu: Rahat çalmanın sırrı
Aksiyon, tellerin klavyeden yüksekliğidir. Teller çok yüksekse basmak zorlaşır, parmakların çabuk yorulur. Çok alçaksa teller perdelere çarpar ve vızıldar.
On ikinci perdenin üzerinde tellerle klavye arasındaki boşluğa bak. Gözle bile çok yüksek görünüyorsa, bu ya bir ayar meselesidir ya da köprü veya sap kaynaklı bir sorun. Satıcıya gitarı en son ne zaman ayara verdiğini sormak iyi bir başlangıç.
Sesi dinle, sadece bakma
Gitarı mutlaka çal. Çalamıyorsan, çalabilen bir arkadaşını yanında götür. Akort et ve her teli tek tek, her perdede basarak dinle.
- Belli perdelerde vızıltı ya da tıkanma var mı?
- Akort birkaç dakika çaldıktan sonra kaçıyor mu?
- Açık akorlar ile sapın üst tarafındaki akorlar birbirine uyumlu çıkıyor mu?
- Elektro-akustikse, kabloyla bir amfiye bağla ve çıkışta cızırtı olup olmadığını dinle.
İçinden tıkırdayan bir ses gelirse gevşemiş bir parça ya da açılmış bir çıta olabilir. Gitarı hafifçe sallayıp dinlemek bile bazen şaşırtıcı şeyler anlatır.
Satıcıya sorulacak birkaç soru
Dürüst bir satıcı bu sorulardan rahatsız olmaz. Hatta seni ciddi bir alıcı olarak görür.
- Gitar hangi ortamda saklandı; kılıfta mı, duvarda mı, kalorifer yanında mı?
- Daha önce tamir gördü mü, köprü ya da kapakta müdahale oldu mu?
- Teller en son ne zaman değişti?
- Kılıf, askı ya da yedek tel gibi aksesuarlar dahil mi?
Nem ve sıcaklık gitarın sessiz düşmanıdır. Sürekli kalorifer dibinde kalmış bir gitar kuruyup çatlayabilir. Bu yüzden saklama sorusu, göründüğünden çok daha önemli.
Azalan fiyatta gitar avı
azalanfiyat'ta fiyat kendiliğinden düşer ve ilk "Hemen Al" diyen alır. Gitarda bu gerilim biraz daha tatlıdır, çünkü iyi bakılmış bir enstrüman çok uzun süre ortada kalmaz. Beklemek cazip gelir, ama gözüne kestirdiğin gitarı başkası da izliyor olabilir.
Bu yüzden önce ödevini yap. Akustik gitar ilanlarına göz at, fotoğrafları büyüt, açıklamayı dikkatle oku. Sorularını satıcıya sor ve senin için hangi noktada değdiğine kendi içinde karar ver. O noktaya geldiğinde tereddüt etme.
Henüz ne istediğinden emin değilsen müzik aletleri kategorisinde biraz gezin. Belki de aradığın şey bir elektro gitar olabilir. Belirli bir gövde tipi ya da özellik arıyorsan arama sayfası işini kolaylaştırır.
Teslimde son kontrol
Anlaşmayı yaptıktan sonra yüz yüze buluş. Gitarı kılıfından çıkar, son bir kez çal ve yukarıdaki listeye hızlıca göz at. Fotoğrafta gördüğünle elindekinin aynı olduğundan emin ol.
Eve getirdiğinde ilk iş tellerini yenile ve gerekirse bir ustaya ayar yaptır. Küçük bir bakım, ikinci el bir gitarı neredeyse yepyeni hissettirir. Sonra da en zor kısma geç: her gün biraz çalmaya.
İyi bir ikinci el gitar, birinin hikâyesini taşır. Senin hikâyen de şimdi onun üzerine yazılmaya başlıyor.